Soja kan de testosteronspiegel verlagen en de kwaliteit van het sperma verminderen volgens een aantal studies. Daarom raadt de houdbare man je af veel soja te consumeren.

Soja stikt van de plantaardige oestrogenen

Soja wordt verwerkt tot ondermeer tofoe, tempeh, sojaolie, sojasaus en sojamelk en wordt massaal gegeten. Soja heeft echter een krachtig effect op je hormonen en niemand weet zeker of daar nadelen aan kleven. De sojaboon bevat veel isoflavonen, dat zijn plantaardige stoffen die de werking van het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen in ons lichaam nabootsen. Ze worden ook wel fyto-oestrogenen of plantaardige oestrogenen genoemd. Dagelijks soja eten leidt al snel tot een forse stijging van plantaardige oestrogenen in je bloed. Veel van de gunstige effecten van soja (onder meer bescherming tegen prostaatkanker) worden hier aan toegeschreven. Maar het is de vraag of je op al die plantaardige oestrogenen zit te wachten. Want daarnaast krijg je ongewild ook al veel xeno-oestrogenen binnen. Dat zijn chemicaliën uit verf, schoonmaakmiddelen, brandvertragers, uitlaatgassen, bestrijdingsmiddelen en andere milieuvervuilende stoffen die ook de effecten van oestrogeen in ons lijf imiteren. Al met al bestaat het gevaar dat de estrogene stoffen te zwaar gaan tellen.

Zaadkwaliteit achteruit door soja

De zaadkwaliteit van mannen in het westen holt de laatste twintig jaar achteruit en sommige wetenschappers wijten dit aan de stortvloed van xeno-oestrogenen om ons heen. En aan de plantaardige oestrogenen uit soja, waar we de laatste twintig jaar steeds meer van zijn gaan eten. Het is bekend dat soja de vruchtbaarheid van dieren negatief kan beïnvloeden en er zijn aanwijzingen dat ook mannen-met-kinderwens moeten oppassen voor soja. Een Amerikaanse vruchtbaarheidskliniek peilde een jaar geleden de soja-consumptie van 99 van haar mannelijke patiënten. Hoe meer soja de mannen aten, des te minder zaadcellen er in hun sperma zwommen...

Seksdrive onderdrukken met soja

Mannen moeten het qua seksdrive van de mannelijke tegenhanger van oestrogeen hebben, het geslachtshormoon testosteron. Zou het kunnen dat een overdosis plantaardige oestrogenen uit soja de testosteronspiegel omlaag drukt en - horror! - de seksprestaties laat instorten? De sojaboon is ook nog eens zeer rijk aan fytinezuur, een stof die de opname van een aantal mineralen door ons lichaam tegenwerkt. Vooral het mineraal zink is de dupe van het fytinetzuur uit soja (fytinezuur zit ook in brood). En zink is weer onmisbaar voor een goede productie van testosteron en gezonde zaadcellen... In het oude China en Japan aten monniken in sommige boeddhistische kloosters veel soja omdat ze geloofden dat daardoor hun libido verminderde - dankzij soja zou het celibataire bestaan beter uit te houden zijn.

Testosteronspiegel omlaag door soja

Maar of soja daadwerkelijk de mannelijke hormonen en bijbehorende geslachtsdrift en vruchtbaarheid ondermijnt, is anno 2009 in feite nog steeds onzeker. Studies met menselijke proefkonijnen spreken elkaar op dit punt tegen. In het ene onderzoek daalt testosteron onder invloed van soja, in het andere onderzoek stijgt het en in sommige studies laat soja de mannelijke hormonen volkomen met rust. Twee jaar geleden liet een kleine Amerikaanse studie een negatief effect van soja zien. Twaalf gezonde mannen met een gemiddelde leeftijd van 32 jaar werkten toen vier weken lang dagelijks twee scheppen (56 g) soja-eiwitpoeder weg. Gedurende deze periode daalde hun testosteronspiegel met 19 procent. Het duurde twee weken na het staken van de sojaconsumptie voordat de testosteronspiegel weer op het oude niveau terug was. Daar kun je dan weer een recent Slowaaks onderzoek tegenover zetten, waaruit bleek dat soja de testosteronspiegel van proefpersonen juist liet stijgen en hun bovendien een beter ruimtelijk inzicht bezorgde (ruimtelijk inzicht verbetert door testosteron, wellicht is dat een reden waarom mannen beter kunnen inparkeren dan vrouwen).

Soja als supervoeding

Ondertussen heeft soja de reputatie van supervoeding vanwege de vele gunstige effecten die eraan worden toegeschreven

-Soja remt waarschijnlijk prostaatkanker, als je het eenaal hebt, kan het de verspreiding van kankercellen door je lichaam misscien tegenhouden (studies).

-Soja heeft een bewezen gunstig effect op cholesterol: het ‘goede' HDL-cholesterol gaat omhoog terwijl het ‘slechte' LDL-cholesterol daalt als je veel sojaproducten eet.

-Soja gaat botontkalking vermoedelijk tegen

-Soja kan misschien overtollige vetlagen laten slinken.

 -Soja zou juist bescherming bieden tegen xeno-oestrogenen

Je krijgt nu al meer soja binnen dan je denkt

De soja-industrie, waarin honderden miljoenen euro's omgaan en professionele spindoctors werken, zorgt er natuurlijk voor dat alle voordelen van soja breed worden uitgemeten in de media. Het gaat dan ook zeer goed met de sojabranche en de meest fantastische vleesvervangers en namaakmelkproducten op sojabasis verschijnen in de schappen. Vegetarisme is in opmars en vegetariërs worden op hun wenken bediend met de alternatieve eiwitbronnen van de soja-industrie. Maar ook als nietsvermoedende alleseter krijg je meer soja binnen dan je denkt. Soja is een goedkoop, voedzaam en neutraal smakend ingrediënt dat te kust en te keur in prefab voeding wordt gestopt. In veel blikken soep bestaan de soepballetjes bijvoorbeeld grotendeels uit soja en kant-en-klaarsauzen zijn ook vaak met bestanddelen van de sojaboon vervaardigd. Daarnaast verschijnen er steeds meer sojapoeders en pillen met pittige gezondheidsclaims op de markt. Het is de vraag of dit salles niet te veel van het goedeis. Voorstanders van soja wijzen er graag op dat in een land als Japan minder kanker voorkomt omdat daar soja wordt gegegeten. Tegenstanders brengen daar tegenin dat men in Japan (en China) soja van oudsher in veel kleinere hoeveelheden consumeert dan de moderne westerling.

Soja-advies van de houdbare man

Tja, wat moet je met al deze tegenstrijdige berichten? De houdbare man adviseert hier je gezonde verstand te gebruiken. Bij zoveel onzekerheid is het niet slim om te zwelgen in een voedingsproduct waar je prima zonder kunt. Ondertussen zijn er voldoende alternatieve manieren om met voeding en supplementen cholesterol, borst- en prostaatkanker, botontkalking en overgewicht te bestrijden. Pillen en poeders met soja-isoflavonen hebben een krachtige werking op de hormonen en dien je dus alleen bij specifieke klachten onder begeleiding van een behandelaar te gebruiken. Kortom: Geniet, maar eet soja met mate.

In het boek De  houdbare man, praktische gids voor een eeuwige jeugd, vind je slimme eettips voor mannen en adviezen voor je gewicht, cholesterol, hart- en vaten, botten, prostaat en meer.

Verkrijgbaar in de boekhandel of: Bestel hier.

Bronnen
Lund TD, Munson DJ, Haldy ME, Setchell KD, Lephart ED, Handa RJ. 'Equol is a novel anti-androgen that inhibits prostate growth and hormone feedback'. Biol Reprod 2004 Apr;70(4):1188-95

Jorge E. Chavarro et al. 'Soy food and isoflavone intake in relation to semen quality parameters among men from an infertility clinic'. Human Reproduction 2008 23(11):2584-2590; doi:10.1093

Susan Goodin et al. 'Clinical and Biological Activity of Soy Protein Powder Supplementation in Healthy Male Volunteers'. Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention 16, 829, April 1, 2007