Stel dat zich een gruwelijke ziekte in je lichaam schuilhoudt die je over twintig jaar zal vellen, wil je dat nu dan al weten? Die vraag kolkt elke keer weer door mij heen als ik op weg ben naar mijn tweejaarlijkse check-up bij het Preventief Medisch Centrum (PMC) in Rotterdam. Hoewel ik me kiplekker voel, word ik daar aan een onderzoek onderworpen dat qua grondigheid maar één stap is verwijderd van vivisectie. Vitaminewaarden, hormoonspiegels, bloedvetten en vele andere zaken worden op eventuele onregelmatigheden gecheckt en vormen de ingrediënten van een kritische risicoanalyse. In de afgelopen tien jaar heb ik mij vijfmaal binnenstebuiten laten keren, en vijfmaal kreeg ik te horen wat ik eigenlijk wel wist: "Gefeliciteerd, je bent kerngezond."

Officieel heb ik dus niets te vrezen, waarom neem ik dan toch steeds weer het risico een eind aan mijn gemoedsrust te maken? Mijn vader werd vanaf zijn 55-ste gesloopt door de ziekte van Parkinson, een kwaal die deels erfelijk is. Ik ben nu 49, wat moet ik als bij de volgende screening blijkt dat mij hetzelfde lot beschoren is? Volgens ‘gewone' artsen kun je maar beter zo lang mogelijk onwetend blijven omdat er toch geen kruid gewassen is tegen een ramp à la Parkinson. Maar de ‘preventieve medici' van het PMC zijn optimistischer en stellen (met studies in de hand) dat zelfs de meest ernstige ziektes te stoppen of af te remmen zijn met behulp van onder meer voedingssupplementen en ‘detoxtherapieën'. In hun ogen bestaan er vrijwel geen ongeneeslijke ziektes, alleen ziektes die ongeneeslijk worden als je er te laat bij bent.
Niet werkloos afwachten, maar actief je zwakke punten opsporen en versterken in de hoop eventueel onheil in de toekomst te voorkomen: dat is de kern van preventieve geneeskunde. Als je de auto geregeld laat keuren, waarom zou je dat dan niet met je lichaam doen? De technieken om ziektes en risicofactoren op te sporen worden per jaar beter en klinieken als PreScan in Hengelo, Aestetica Europa in Zeist en het PMC in Rotterdam maken daar gebruik van. Tijdens een preventieve screening stuit een arts zelden op een fatale kwaal, maar vindt hij des te vaker subtiele probleempjes, zeg maar loszittende schroefjes die hij meteen even aandraait. Van tal van hormonen, enzymen, vitaminen en andere stoffen zijn de optimale waarden bekend waarbij je je het lekkerst voelt en die je optimaal tegen ziekte beschermen. Twee jaar geleden kwam aan het licht dat mijn schildklier iets te traag te werkt. Dood zou ik er niet aan gaan, maar door dit schoonheidsfoutje te corrigeren, ben ik mij wel energieker gaan voelen en misschien is schade op de lange termijn voorkomen.
Het grootste gevaar van preventief screenen is dat er iets gevonden wordt dat helemaal niet zo erg is als het lijkt. Bij veel oudere mannen zit er bijvoorbeeld een tumor in de prostaat verstopt. Wordt die ontdekt door een arts die toevallig trigger happy is, dan gaat het mes erin. Gevolg: het slachtoffer worstelt de rest van zijn leven met incontinentie en impotentie. En dat terwijl prostaatkanker vaak zo traag groeit, dat de eigenaar er probleemloos honderd mee kan worden. De waarde van preventieve geneeskunde staat of valt daarom met de kwaliteit van de arts. Check dus altijd de dokter die jou gaat checken!