PimStaand2011.vrij.jpg

Interview: Dokter Thierry Hertoghe over de verjongende kracht van hormonen

Thierry HertogheIs het smeren, slikken en spuiten va hormonen tegen de veroudering veilig? En welke mate van 'verjonging' kunnen mannen er precies mee bereiken? Interview met Thierry Hertoghe, de meest ervaren specialist op het gebied van hormonen en anti-aging in Europa.

 

Als je ouder wordt, daalt de productie van tal van hormonen. Bij oudere mannen zie je vooral de effecten van afkalvende hoeveelheden testosteron, groeihormoon en IGF1:  verdwijnende spiermassa, toenemende vetmassa, diepe lijnen in het gezicht, hangwangen, gedeprimeerdheid, gebrek aan vitaliteit, erectiestoornissen en een verblekend libido. ’t Is maar een greep. Vooral in de VS – maar nu ook steeds meer in Nederland en België - vullen mannen daarom met pillen, spuiten en cremes hun hormonen aan tot jeugdig niveau. In De houdbare man besteed ik uitgebreid aandacht aan de voor- en nadelen van ‘anti-aging hormoontherapie’. Zelf experimenteerde ik in 2005 voor het eerst met onder meer testosteron en groeihormoon (zie persoonlijk relaas); sindsdien dien ik mijzelf op aanwijzing van de specialist Thierry Hertoghe elke ochtend en avond een cocktail van acht verschillende hormonen toe. Daarbij zorg ik dat mijn bloedspiegels van deze hormonen naar jeugdig niveau terugkeren.

Live fast, die young

Dat hormoonaanvulling je op veel fronten een boost geeft, behoeft hier verder geen betoog. Talloze studies en de ervaring anti aging-artsen en hun patiënten spreken boekdelen. Ik kan er zelf ook van getuigen. Ik voel me energiek, slaap korter maar dieper, zag vetrolletjes wegsmelten terwijl spieren gemakkelijker sterker worden als ik ze train. Maar is hormoontherapie veilig? Zit er niet ergens een addertje onder het gras? Volgens een veel artsen en wetenschappers wel. Sommigen spreken van een ‘super nova-effect’: door je hormonen aan te vullen bloei je gedurende enkele jaren helemaal op, om vervolgens snel te doven. Live fast, die young, maar als onbedoelde bijwerking van een anti aging-therapie. Thierry Hertoghe geldt wereldwijd als een belangrijk expert op het gebied van anti-aging-hormoontherapie. De Belgische arts (Brussel) gebruikt zelf al sinds zijn vijfendertigste hormonen, hij behandelde er al duizenden patiënten mee (ik ben daar een van), schreef er diverse boeken over en geeft over de hele wereld lezingen. Daarnaast schoolt hij artsen bij op het gebied van anti-aging hormoontherapie. Wat denkt hij van de zorgen van collega medici over de risico’s van extra hormonen?

Het is opvallend dat vrij veel wetenschappers denken dat hormonen als testosteron, groeihormoon en IGF-1 juist een negatieve invloed op de levensduur en gezondheid hebben. Bij een bepaalde groep mensen die door een erfelijke afwijking niet of nauwelijks groeihormoon en IGF-1 aanmaken, komt bijvoorbeeld nauwelijks kanker en diabetes voor (studie). Sommige wetenschappers vermoeden zelfs dat de sleutel tot de eeuwige jeugd bij het verlagen van hormonen zoals testosteron en IGF1 ligt (artikel).

Thierry Hertoghe: ‘Dat zijn altijd wetenschappers die zelf geen ervaring met hormoontherapie hebben en zich bezighouden met hele kleine, geïsoleerde deelgebiedjes van het onderwerp. Of men kijkt naar dieronderzoek. Veel onderzoek waaruit bijvoorbeeld een negatief effect van groeihormoon blijkt, is gedaan met muizen. Maar groeihormoon werkt bij muizen anders dan bij mensen. En veel negatieve studies zijn van die laboratoriumonderzoeken op moleculair vlak. Die mag je ook niet zomaar naar het menselijk lichaam vertalen. Hormonen werken in de praktijk niet op één maar op een hele boel aspecten. Daarom kun je beter kijken naar studies naar het effect van hormonen bij mensen. Testosteron, groeihormoon, IGF1 bij mensen: ik ken geen studies die aangeven dat bij een lager gehalte de sterfte afneemt en de levensduur langer wordt. Er is één uitzondering, een onderzoek met mensen die door een afwijking een resistentie tegen IGF-1 hebben (studie). Maar dat is slechts één studie. En het probleem is volgens mij dat deze mensen ook allerlei andere hormonale tekorten hebben die aangevuld zouden moeten worden. Er zijn een heleboel studies die laten zien dat mensen met meer IGF-1 duidelijk langer leven. Niet vijf of tien jaar, maar twintig tot vijfentwintig jaar langer. Je hebt bepaalde families die een geïsoleerd groeihormoondefect hebben: er zijn broers en zusters zonder en broers en zusters met dat defect. De mannen die geen groeihormoon kunnen aanmaken sterven gemiddeld negentien jaar vroeger dan hun gezonde broers. De vrouwen sterven 34 jaar vroeger dan hun gezonde zussen. Ik heb een artikel gepubliceerd The Annals of the New York Academy of Sciences (artikel) waarin ik stel dat verouderen vooral het gevolg is van een tekort aan hormonen. In dat artikel staan referenties naar zo'n 1200 onderzoeken.  Er zijn er nog veel meer studies natuurlijk, die bewijzen dat je hoge hormoongehaltes moet hebben, anders kwijn je weg. Of sterf je vlugger. En er is bijna geen enkel andere studie die je daar tegenover kunt zetten. Geen enkele andere! Ik zou je er geen kunnen geven, behalve een paar gevallen van zieke patiënten waarbij een hoog gehalte aan het schildklierhormoon T3 niet goed is bijvoorbeeld. Maar dat zijn uitzonderingen.’

Onlangs zorgde een Koreaanse studie over eunuchen voor opschudding over het gebruik van testosteron als anti-aging middel. Wetenschappers hadden de nauwgezet bijgehouden geboorte- en sterfteregisters van het Keizerlijke Hof van de Koreaanse Chosun dynastie (1392-1910) uitgeplozen. Mannen die gecastreerd waren – het oude Korea kende relatief veel eunuchen – bleken gemiddeld veel langer te leven dan de normale notabelen aan het hof. De testosteronlozen werden gemiddeld 70 en dat was 14 tot 19 jaar ouder dan de mannen die nog ballen hadden. Van de 81 eunuchen die ze bestudeerden, hadden er zelfs drie de rijpe leeftijd van 100 gehaald. De Koreaanse wetenschappers schrijven dat er veel studies zijn die suggereren dat de mannelijke geslachtshormonen er de oorzaak van zijn dat mannen gemiddeld korter leven dan vrouwen. ‘Castratie, waarbij de bron van mannelijke geslachtshormonen wordt verwijderd, verlengt de levensduur van veel dieren,’ schrijven de onderzoekers ook. Deze studie bevestigt volgens de Korteaanse wetenschappers het vermoeden dat mannelijke geslachtshormonen de levensduur van mensenmannen verkorten.

 ‘Dat die eunuchen langer leefden, heeft zeker niets te maken gehad met testosteron. Ik denk dat die uitkomst is te verklaren uit het feit dat zij een beter beschermd leven hebben gehad dan gewone mannen. Ze hoefden niet te vechten in oorlogen, hadden geen veelvuldige seksuele contacten waardoor ze geen geslachtsziekten opliepen. Vergelijk het met dieren: huisdieren leven gemiddeld 40 procent langer dan hun soortgenoten in het wild. Als je kijkt naar de vele duizenden studies die in de afgelopen zeventig jaar naar testosteron bij mannen zijn gedaan, dan zie je dat het overgrote deel daarvan in de richting van een levensverlengend effect van het hormoon gaat.’

Klopt het dat, zoals de Koreaanse onderzoekers stellen, gecastreerde huisdieren langer leven dan ongecastreerde huisdieren?

‘Dat zou ik zo niet weten. Het zou kunnen, maar dan komt het niet omdat testosteron de gezondheid schaadt, maar omdat het hormoon tot meer riskant gedrag kan leiden. Testosteron verhoogt de vitaliteit. Ik heb net een marathon gelopen. Dat komt omdat ik dankzij de testosteron die ik neem, ontzettend energiek ben en ook echt de behoefte aan actie voel. Maar als je vitaal bent, neem je ook meer risico’s. Testosteron zou een indirect effect op de levensduur kunnen hebben, omdat dieren en mensen zich dankzij dat hormoon meer blootstellen aan gevaar. Maar dan wordt het levensverkortende effect veroorzaakt door het door het gedrag en niet door het hormoon zelf. Testosteron heeft juist een erg sterk beschermend effect op het lichaam. Het is een hormoon dat onder meer het hart- en bloedvaten gezond houdt. Je ziet ook in allerlei onderzoeken dat mannen met een lage testosteronspiegel vaker last krijgen van hart- en vaatziekte en dat ze korter leven dan mannen met een hoge testosteronspiegel.’

Wat ziet u met mannen gebeuren die bijvoorbeeld door een ongeluk gecastreerd zijn geraakt?

‘Allereerst zie je dat het lichaam gaat vervrouwelijken omdat er geen testosteron meer is, maar nog wel wat oestrogeen. De spieren gaan verslappen, de persoon wordt bleek omdat er minder bloed naar de huid komt, er ontstaat een soort constante moeheid en het humeur ziet er wat somberder uit. Zo'n patiënt wordt dus meer negatief denkend en voelend. Hij wordt wel minder agressief, dat is het goede, hij wordt minder dominant, wat ook zijn goede kanten kan hebben; hij verliest een groot deel van zijn potentie. Normaal gesproken zal er veel meer aderverkalking zijn. Na castratie zie je dus een vroegtijdige veroudering en het geleidelijke verlies van mannelijke trekken. Bij een verlaging van testosteron worden mannen overigens ook minder creatief. Dat weten we dankzij kunstschilders die bij mijn collega’s onder behandeling zijn. Die gaan weer veel meer kunstwerken maken als zij extra testosteron krijgen. Zelf heb ik ervaring met een aantal oudere zangers. Die krijgen dankzij testosteron een stem zoals ze zelfs voordien nog nooit gehad hebben.’

Laatst vertelde u mij dat het nu dankzij de recente ontwikkelingen mogelijk is om iemand permanent op de biologische leeftijd van veertig te houden met behulp van hormoontherapie.

‘Dat is een droom die we geleidelijk aan kunnen gaan verwezenlijken. Ik wil niet te voorbarig zijn, maar ik verwacht dat we binnen twintig jaar iemand van zestig terug naar veertig kunnen krijgen, van binnen en van buiten. We zien dat we nu al met de lichaamssamenstelling zo’n twintig tot vijfentwintig jaar verjonging kunnen bereiken. Maar ik wil ook dat het uiterlijk volledig meegaat met de verjonging. Nu hebben we de middelen en methodes om dat te doen.’

Mijn persoonlijke ervaring is dat mijn figuur verbetert dankzij de hormoontherapie: meer spieren, minder vet.  Ook voel ik mij energiek. Maar als ik ’s ochtends in de spiegel kijk, zie ik een man die hooguit vijf minuten jonger is dan ik. Kortom, mijn gezicht veroudert en mijn haar wordt grijs in een normaal tempo, terwijl ik toch dagelijks op uw aanwijzing hormonen neem.

 ‘Ja, en dat wil ik niet meer bij mij patiënten. Sinds een jaar of twee willen we het ook echt van buiten goed hebben, want daar hebben we nu de middelen voor. We kunnen nu bijvoorbeeld ook lokaal in het gezicht hormonen inspuiten: mesotherapie. IGF1, groeihormoon, calcitonine. Zo nu en dan insuline en relaxine dat elasticiteit van de huid geeft. Mesotherapie werkt ook goed bij hangbuiken en op het gebied van cellulitis. Het probleem is dat de meeste patiënten - u inbegrepen zou ik zeggen - geen tijd hebben om vaak genoeg terug te komen voor controle, dat ze niet bereid zijn om de voeding helemaal goed aan te passen en alles echt goed aan te pakken. Mijn droom is een aantal patiënten te hebben die om de vier maanden naar mij toe komen en dan alles doen wat ik ze adviseer.’

U schrijft mij acht verschillende hormonen voor: Groeihormoon, IGF-1, testosteron, DHEA, cortisol, melatonine, schildklierhormoon en vasopressine.  Plus een reeks voedingssupplementen. Allemaal op basis van jaarlijks laboratoriumonderzoek. Wat zou ik dan nog meer moeten doen?

‘Er zijn nu methoden om de telomeren langer te houden. Ik neem zelf Telomerase Activator TA 65 en ik merk dat het effect heeft. Mijn zicht is bijvoorbeeld verbeterd. In de afgelopen veertien maanden heb ik geen hormooninjecties rondom mijn ogen hoeven te doen om zonder bril de kleine lettertjes te kunnen blijven lezen. Dus ik zou de telomeren bij jou gaan meten, voor en na een jaar gebruik van TA 65. Ik zou je een mengsel van insuline, groeihormoon en IGF1 in één ampul meegeven. Je werkt dan met kleinere doseringen en hebt toch veel meer effect dan wanneer je die hormonen afzonderlijk neemt. Relaxine is een optie, een hormoon die de elasticiteit van de huid verbetert. En thymosin alpha 1, het hormoon dat de thymus afgeeft en essenstieel voor de weerstand is. Sinds ik dat zelf neem heb ik geen infecties meer. Er zijn dus veel dingen die we extra kunnen doen, maar het kost een zeker budget. Ik zou ook mesotherapie bij jou doen. We zouden de darmflora onderzoeken en een speciale darmflorabehandeling van vier maanden doen. Want wij leven in symbiose met tweehonderd darmbacteriën. Ik zou ook de neutrotransmitters laten meten. Ik neem bijvoorbeeld 5-HTP met tryptofaan om mijn serotoninegehalte te verhogen. Ik zou nog een aantal hormonale zalven met hormonale cremes geven. We zouden genetische testen doen en de behandelingen aanpassen aan je genen. Er zijn fitheidsgenen, neurotransmittergenen enzovoorts. En telkens als we die bij een patiënt meten, krijgen we interessante resultaten.'

Wat kost het dan, als je all the way gaat?

‘Zo’n tienduizend euro per jaar, denk ik. Dat is toch nog betaalbaar? Niet voor iedereen misschien… De mensen willen meer voor hun auto en voor hun huis dan voor zichzelf uitgeven.’

Maar is er ook niet een ander praktisch bezwaar? Het is veel gedoe. Elke dag ben je veel tijd kwijt aan het innemen van al die hormonen en andere middelen. Nu kan ik het nog beperken tot tien minuten in de ochtend en vijf minuten in de avond, maar met al die extra potjes en tubes zou het veel meer tijd gaan kosten.

 ‘Ja, maar dat is juist leuk, al die potjes! Het kost je misschien twintig minuten per dag, maar als je daar misschien wel twintig, dertig jaar langer door leeft, is dat de moeite toch wel waard? Vooral als het extra jaren met een hoge kwaliteit zijn.’

Uw ideaal is dus dat u fanatiekere patiënten krijgt.

‘Ja, ik ben een beetje als een architect. Je hebt architecten die huizen slecht verbouwen, die gewoon hier een wastafel vervangen en daar een muurtje wegbreken; terwijl ik echt goed wil renoveren, zodat het huis er van onder tot boven nieuw uitziet. Gelukkig zie je wel dat patiënten steeds verder willen gaan. Het is een soort bewustwordingsproces dat zich stilaan voltrekt.’

Neemt anti-aging-hormoontherapie een grote vlucht?

‘Ja, maar in Amerika worden de laatste jaren wel veel processen gevoerd door medische boards  tegen hormoonartsen en fabrikanten. Er is veel kritiek en je moet veel moed hebben om dit als arts te gaan doen. Je ligt voortdurend onder vuur.’

Hoe verklaart u die felle weerstand?

‘Die heb je altijd bij nieuwe dingen. Het is zoals Arthur Schopenhauer het heeft gezegd: Eerst wordt je belachelijk gemaakt, in de tweede fase wordt je bestreden en in de derde fase wordt het aanvaard en door anderen overgenomen. Maar die weerstand is goed. Het verplicht mij om zorgvuldig te werken en goed te blijven studeren. Als je als anti-aging arts niet heel goed weet wat je doet, word je professioneel vernietigd. Mijn felste tegenstanders zijn in feite mijn beste vrienden. Hoogleraren die klachten tegen je indienen, houden je scherp. Ik ben heel vaak aangevallen, maar het is nooit tot een proces gekomen omdat ik mijn wetenschappelijke literatuur goed op orde heb. Die voortdurende aanvallen, hebben mij gedwongen alles steeds heel goed uit te zoeken. Dus ik denk dat die tegenstand heel goed is en dat het onvermijdelijk is. Door die tegenstand gaan de slechte medische pioniers ten onder, maar de goede blijven overeind en groeien juist. De laatste jaren ondervind ik minder felle tegenstand, die richt zich nu meer op artsen de zo’n beetje hetzelfde als ik doen maar zich minder goed kunnen weren.’ 

Loop je als patiënt geen risico’s als je bij zo maar een anti-aging hormoonarts aanklopt, een arts die misschien minder goed op de hoogte is van de voor- en nadelen van hormoontherapie dan u? 

 ‘Tuurlijk, maar die risico’s zijn kleiner dan de ellende die je kunt krijgen bij een gemiddelde huisarts. Want hormoonaanvulling is een heel andere vorm van geneeskunde. Mensen begrijpen dat maar niet. Je moet goed begrijpen dat hormonen vijf tot tienmaal veiliger zijn dan geneesmiddelen als statines en antibiotica. Hormonen horen nu eenmaal in het lichaam thuis, en geneesmiddelen niet. De hormonen die wij voorschrijven zijn lichaamseigen moleculen. Je hebt daarom niet de ernstige bijwerkingen zoals je die bij geneesmiddelen kunt hebben. Natuurlijk, er zijn grenzen. Als je geweldig veel schildklierhormoon geeft, kun je daaraan dood gaan. Dat is een jaar of vijf geleden een keer in Frankrijk gebeurd, bij mensen die wilden afvallen. De arts had de juiste dosering voorgeschreven, maar de apotheek had per ongeluk duizendmaal meer gegeven. Toen zijn er doden gevallen. Maar dat soort fouten worden ook met gewone medicijnen gemaakt. En eigenlijk is alleen schildklierhormoon, bij een duizendmaal te hoge dosering dodelijk. Voor de andere hormonen geldt dat niet. Als je duizendmaal te veel cortisol geeft, ga je niet dood. Je zwelt op, dat wel, maar je gaat niet dood. Nee, hormonen zijn bij juist gebruik veilig en gezond. Onmisbaar, zou ik zeggen.' 

In het boek De houdbare man, praktische gids voor een eeuwige jeugd, vind je meer feiten en tips over anti-aging voor mannen. Bestel nu via Bol.com.